Korinth Başlık Nedir ?

Korinth Sütun Başlığının Ortaya Çıkışı ve Gelişimi

İon düzeninin bazı ayrıntılarının değiştirilmesiyle oluşan bu düzende temel özellik, völütlerin başlığın alt bölümümünden çıkan akanthus (akn=üç , antos=çiçek) yaprakları içine alınmış olmasıdır. Dor ve ion başlıklarında görülen doğa etkisi, korinth başlığında Mısır etkisine dönüşmüştür.

İlk korinth başlığını, Korinth şehri mimarlarından Kallimakhos’un MÖ 440’lı yıllarda biçimlendirdiği kabul edilir. Mimar Vitruv bunu şöyle öyküleştirir :

” Korinth’de birbirini seven iki genç vardır. Kader onları günün birinde genç yaşta ayırır. Delikanlının sevgilisi aniden ölür. Hergün sevgilisinin mezarını ziyarete giden delikanlı, bir gün sevgilisinin mezarı üzerine bir sepet içinde çeşitli yiyecekler ve çiçekler bırakmak ister. Bunların yağmurdan ıslanmaması ve zarar görmemesi içinde sepetin üzerini bir kiremit parçasıyla kapatır. Zamanla mezar üzerinde biten akanthus yaprakları sepeti dıştan sarmaya başlar. Yine yağmurlu bir ilkbahar gününde buradan geçen Kallimakhos mezarın üzerinde gördüğü sahneden fazlasıyla etkilenir. Tanrının kendisine verdiği ilhamla, Korinth başlığını oluşturur. ”

Gerçekten de bu başlık, doğal akanthus yapraklarının yalınlaştırılarak üst üste iki sıra halinde, bir buket gibi içteki kalathos (sepet şeklinde kap) etrafına yerleştirilmeleri ve bunlar arasından yükselen volütlerin köşelerde üstteki abakusu taşımalarıyla bir mimari biçim kazanmıştır. Başlığın en alt elemanı değişik malzemelerle süslenmiş,abakus taban bileziğidir. Bunun üzerinde çift sıra halinde akanthus yaprak çelengi yer almaktadır. Üst yaprak çelengi arasından yükselen kaulis çanağı içerisine sokulmuş kaulisler,kaulislerden fışkırarak kalathos üzerine düğümlenen heliksler, bunlar arasında yükselen abakus çiçeği sapı ve abakus üzerine yerleştirilen abakus çiçeği sıralanmaktadır. Kalathosun üst bölümüne kalathos dudağı işlenmiştir.

Kallimakhos başlığına en yakın form, Atina Zeus Olympieion Tapınağı’nın başlıklarıdır. Diğer örnekleri Bassae Apollon Epikurios Tapınağı’nda , Tegea, Athena Alea Tapınağı’nda, Epidauros Tholos’unda, Atina Lysikrates Anıtı’nda ve Hellenistik Evre Didyma Apollon Tapınağı’nın sellası içinde görmekteyiz…

Bazı Yunan tapınaklarında korint ve iyon sütun başlıkları birleştirilerek karma (Kompozit) başlıklar kullanılmıştır. Bazı tapınaklarda sütunların yerine kadın heykellerinin (karyatit) kullanıldığı görülür. Dor ve İon nizamlarından daha geç bir dönemde ortaya çıkan Korint sütun kaideleri çok daha ince işlenmiştir. Başlıklarda ise, yine İon nizamındaki kıvrımlar olmakla beraber, bunlar eski önemini yitirip, dört köşeye de yerleştirilmişlerdir. Süsleme öğelerinden bir başkası da kenger yaprağıdır.

Kaynakça :

Arkaik ve Klasik Çağ Mimarisi Prof. Dr. Cevat Başaran

Bu Koca Taşları Nasıl İşlediler, Nasıl Kaldırdılar Orhan Bingöl

Instagram hesabımızı takip etmeyi unutmayın..