Peloponnesos Savaşları

Peloponnesos Savaşı’nı Hazırlayan Etkenler

Atina ile Sparta arasında M.Ö. 431-404 yılları arası meydana gelen ve yirmi yedi yıl süren bir savaştır. İki devlet arasındaki çatışmalar Peloponnesos Savaşları’nın öncesinde başlamıştır. Atina’nın Delos Birliğinin en güçlü üyesi olarak tüm avantajları kendi lehine kullanması; Aigina, Korinthos ve Megara gibi önemli ticaret kentlerinin çıkarlarına dokunuyordu. Sparta da Yunan dünyasının önderliğinin Atina’nın elinde bulunmasından rahatsızlık duymaktaydı. Atina’nın diğer Yunan kentleri aleyhine güçlenmesi, bu kentlerin bağımsızlığı açısından da ciddi bir tehlike oluşturmaktaydı. Bütün bu nedenlerin yanında ekonomik çıkarlar da eklendiğinde, Atina ile Sparta arasındaki savaş için bir kıvılcım yeterliydi.

Savaşın Başlaması

Bu kıvılcım, Peloponnesos Birliği üyesi Korinthos ile kolonisi Kerkyra (Bugünkü Korfu) arasındaki çatışmaya Atina’nın karışması olmuştur. Atina, Kerkyra’nın yardım talebini kabul etmiş ve savaşta onun yanında yer almıştır. Daha sonra Atina, Delos Deniz Birliği üyesi olan Potidaea’yı kuşatmıştır. Korinthos, Potidaea’nın Delos Birliği’nden çıkmasına yardımcı oldu. Buna misilleme olarak da Atina, Sparta’nın başını çektiği Peloponnesos Birliği’nin üyelerinden Megara’ya ticari ambargo koydu. Sparta ise her harekette Atina’nın karşısında yer almaktaydı. Çünkü; Atina’nın saldırgan tutumuna maruz kalan kentler, Sparta’nın önderlik ettiği Peloponnesos Birliği’nin üyeleriydi. Sonunda Sparta fiilen harekete geçti ve Atina ile görüşmelere başladı. Bir sonuç alınamayınca M.Ö. 431 yılında savaş başlamış oldu.

Arkhidamos Savaşı

Peloponnesos savaşının ilk on yılı (M.Ö. 431-421) “Arkhidamos Savaşı” olarak bilinmektedir. Spartalılar, ilk zamanlar kralı II. Arkhidamos’un komutasında M.Ö. 431 yılında Attika’ya girerek bu ülkeyi bir ay boyunca bölgeyi yağmaladı ve Atina’yı kuşatma yoluna gitti. Aynı zamanda Atina ile müttefiklerinin arasını bozmak suretiyle deniz birliğini dağıtmak istemiştir. Atinalılar bu kuşatmadan pek zarar görmemişlerdir çünkü Perikles’in savaş stratejisine uygun olarak önceden Attika’yı boşaltarak halkı Atina surlarının gerisine çekmiştir. Donanma ile Peloponnesos kıyılarını yakıp yıkmaya ve batı yoluna egemen olmak üzere bu yol üzerinde bulunan önemli üsleri birer birer ele geçirmeye başlamışlardır.

Nikias Barışı

M.Ö. 421 yılında Atinalı diplomat ve komutan Nikias’ın çabasıyla Atina ile Sparta arasında bir barış imzalanmıştır. “Nikias Barışı” olarak bilinen ve 50 yıllık bir süreyi kapsayacak şekilde yapılan bu antlaşma ile Arkhidamos savaşı sona ermiştir. Yapılan bu barış Atina için bir başarı sayılabilirdi. Çünkü Sparta, Atina’nın Delos Birliği’ndeki önderliğini tanıyordu. Fakat bu antlaşma Peloponnesos Savaşı’na değil, yalnızca bu savaşın bir dönemine son vermiştir. Bu barıştan bir süre sonra Atina antlaşmayı bozarak, M.Ö. 417 yılında tarafsız Melos adasını kuşattı, halkının teslim olmasından sonra ise adada büyük bir katliam yapıldı. Sparta’ya karşı tecavüz niteliğinde olan bu olaydan sonra Yunanistan tekrar iki bölüme ayrılmış oluyordu ve bu iki taraf arasında savaşın çıkmamasına imkan yoktu.

Sicilya Seferi

M.Ö. 415  yılında Alkibiades, Nikias ve Lamahos’un komutasında 6 bin kişilik ordu ve 134 gemiden ibaret bir donanma, Atinalıların coşkun gösterileri arasında Sicilya’ya hareket etti. Amacı, Peloponnesos’un batı yolunu kapatmaktı. Fakat Sicilya’ya vardığında onu kötü bir sürpriz bekliyordu. Kendisine karşıt gruplar Atina’daki Herme heykellerinin tahrip edilmesi ve Eleusis tanrılarına küfür ettiği gerekçesiyle yargılanması için mahkemeye başvurmuşlardı. Mahkemeye hesap vermeye çağrılan Alkibiades kaçıp Sparta’ya sığındı ve Sicilya seferinin planını açıkladı. Bunun üzerine Gylippos komutasındaki Sparta ordusu hemen Sicilya’ya gitmiştir. M.Ö. Ekim ayında Atinalılar büyük bir yenilgiye uğradı. Böylece Sicilya seferi başarısızlıkla sonuçlandı.

Lysandros’un Notion Zaferi

Artık Perslerde, Atina’ya karşı Spartalıların yanında yer alıyordu. Peloponnesoslular, Perslerden maddi destek sağlayarak büyük bir donanma meydana getirdiler. Bu arada Alkibiades, Atina’da uygun bir politika zemini bularak Sparta’dan ayrılıp tekrar Atina’nın yanında yer almaya başladı. M.Ö. 410 yılında Peloponnesos donanmasını Kyzikos da yenilgiye uğrattı. M.Ö. 407 yılında Atina’ya döndü. Fakat Spartalıların Perslerle yaptıkları dayanışma Atina’yı zor durumda bırakıyordu. Spartalıların başında Lysandros, Perslerin başında ise kral II. Dareios bulunuyordu. Alkibiades, 100 gemilik donanması ile Notion önlerine demirlemiş ve beklemeye başlamıştır. Fakat bu beklemesi Atina donanmasının, 90 gemilik Sparta donanmasının başında bulunan Lysandros tarafından bozguna uğratılmasıyla son bulmuştur. Yenilginin sorumlusu olarak görünen Alkibiades, Atina’daki demokratlar tarafından komutanlıktan azledilmiştir.

Arginussai Savaşı

M.Ö. 406 yılında Lysandros’un yerine göreve gelen Kallikratidas, Konon komutasındaki Atina filosunu Lesbos adası açıklarında abluka altına almıştı. Bunun üzerine Atinalılar, 150 gemilik bir donanmayla bölgeye hareket ettiler. Kallikratidas, 120 gemi ile Atina donanmasını karşılamaya gitti. Fakat Arginussai adaları civarında Konon’a yenildi. Muharebeden hemen sonra patlak veren büyük bir veba salgını yüzünden Atinalılar çok kayıp vermişlerdir.

Aigospotamoi Savaşı

Bir yıl sonra yani M.Ö. 405 yılında tekrar göreve gelen Spartalı Lysandros, başamiral sıfatıyla Pers altınlarından Faydalanarak donanmasını güçlendirdikten sonra Hellespontos (Çanakkale Boğazı) ‘a gitti ve Lampsakos (Lapseki) ‘u işgal etmek suretiyle boğazı kapadı. Haberi alan Atina donanması da Spartalıları izleyerek boğaza girdi ve Rumeli kıyısında Aigospotamoi (Cumalıdere) mevkinde demirledi. İki donanma dört gün karşı karşıya durdular. Beşinci gün Atina askerlerinin karaya çıktıklarını haber alan Lysandros hücuma geçerek boş gemileri tahrip etti ve 3 bine yakın askeri esir aldı. Bunun sonunda Atina yenilgiyi kabul etti. Bir antlaşma imzalandı, Atina’ya kabul ettirilen antlaşmanın koşulları çok ağırdı. Yirmi yedi yıllık savaşın sonunda “Atina İmparatorluğu” yıkıldı. Böylece Yunan dünyasının önderliği Sparta’ya geçti.

Kaynakça;

Oğuz Tekin, Eski Yunan Tarihi

Thukydides, Peloponnessos Savaşları

Instagram hesabımızı takip etmeyi unutmayın..